Grenzen stellen zonder schuldgevoel

Grenzen stellen. Het klinkt eenvoudig. Alsof je gewoon op tijd ‘nee’ zegt, even rust en klaar. Maar voor mij ligt dat anders.

Met mijn psychische kwetsbaarheid was grenzen bewaken al geen vanzelfsprekendheid. Ik voelde meestal pas te laat dat iets te veel werd. Ik ging door, paste mij aan en wilde al zeker niemand teleurstellen. Mijn hoofd zei nog even, mijn gevoel fluisterde soms stop, maar ik hoorde het niet altijd.

Alsof dat nog niet genoeg uitdaging was, kwam vorig jaar mijn nieuwe binnenboordcomputer (lees pacemaker) erbij.

Sindsdien hebben grenzen voor mij twee betekenissen gekregen, geestelijke en lichamelijke grenzen. Mijn hoofd denkt soms dat ik nog van alles moet kunnen, terwijl mijn lichaam een heel ander verhaal vertelt. En geloof me, een lichaam dat zijn grens bereikt spreekt luider dan gedachten.

Vandaag bracht ik een hele dag door op spoed. Niet zomaar uit het niets. De laatste twee weken te veel hooi op mijn vork genomen. Te veel gedaan, gedragen, te veel prikkels en te weinig geluisterd. Mijn hart liet duidelijk merken dat het dit geen goed plan vond.

Dat zijn confronterende momenten.

Want ergens weet ik het wel. Ik weet dat rust geen luxe is. Dat grenzen respecteren geen zwakte is. Ik weet dat ‘nee’ zeggen soms een vorm van zelfzorg is. En toch blijft dat schuldgevoel op de loer liggen.

Schuldgevoel omdat ik iets afzeg. Omdat ik niet mee kan.
Omdat mijn tempo regelmatig anders ligt dan dat van anderen.
Schuldgevoel omdat ik rekening moet houden met mezelf.

De laatste jaren kwam meer en meer het besef dat rekening houden met mezelf geen egoïsme is maar verantwoordelijkheid.

Door dagelijkse zelfreflectie lukt het me al veel beter. Ik sta vaker stil bij wat ik voel, wat ik nodig heb en wat haalbaar is. Ik leer signalen sneller herkennen. Dat grenzen niet pas bestaan wanneer je instort. Ze bestaan ook daarvoor al.

Het lukt nog niet altijd. Soms vergeet ik het gewoon en/of overschat ik mezelf. Soms wil ik gewoon even mee een normaal tempo volgen. Maar ook dat hoort bij leren, vrees ik.

Grenzen stellen zonder schuldgevoel blijft een oefening. Een proces. Een keuze die ik telkens opnieuw mag/moet maken.

Soms zegt mijn mond nee. Soms mijn hoofd. En af en toe zegt mijn hart heel duidelijk nee. Letterlijk en figuurlijk. Steeds meer probeer ik dan ook te luisteren.